Special Report: విప్లవం నీడన `గోండుల` వ్యధ
చత్తీస్ గడ్ లోని మావోయిస్ట్ ప్రభావిత ప్రాంతాల్లోని నివసించే గోండుల కథ విచిత్రంగా ఉంటుంది. పోలీసులు, మవోయిస్టుల మధ్య నలిగిపోతున్న జీవితాలు ఎన్నో ఉంటాయి అక్కడ.
- By CS Rao Published Date - 10:00 AM, Sun - 7 November 21
![Special Report: విప్లవం నీడన `గోండుల` వ్యధ](https://d1x8bgrwj9curj.cloudfront.net/wp-content/uploads/2021/11/Gond-Tribes1.jpg)
చత్తీస్ గడ్ లోని మావోయిస్ట్ ప్రభావిత ప్రాంతాల్లోని నివసించే గోండుల కథ విచిత్రంగా ఉంటుంది. పోలీసులు, మవోయిస్టుల మధ్య నలిగిపోతున్న జీవితాలు ఎన్నో ఉంటాయి అక్కడ. ఒక వైపు మావోయిస్టుల ప్రసంగాల ఆకర్షణ ఇంకో వైపు పోలీసుల అణిచివేత బుల్లెట్ల నడుమ బాల్యం ప్రారంభం అవుతుంది. అటవీ సంపదను దోచుకుంటోన్న వ్యాపారుల సామ్రాజ్యం యుక్త వయస్సులో అర్థం అవుతుంది.దాంతో మావోయిస్టుల వైపు ఎక్కువగా గోండు యువతీయకులు మొగ్గు చూపుతుంటారు. ఆ క్రమంలో విప్లవం నీడలో రాలిపోయే జీవితాలు కోకొల్లలు దండకారణ్యంలో కనిపిస్తాయి. వాటిలో కొన్నింటిని పరిశీలిద్దాం.
రీనా* యుక్తవయస్సులో ఉన్నప్పుడు, ఛత్తీస్గఢ్ రాష్ట్రంలోని నారాయణపూర్ జిల్లా అబుజ్మద్ అనే కుగ్రామంలో నివసించేది. ఒక మావోయిస్టు నాయకుడి ప్రసంగాల నుండి ప్రేరణ పొందింది. గోండు తెగ ఇతర సంస్కృతులతో సమానం అనే దాని గురించి ఆమె ఉత్తేజపరిచే ప్రసంగాలను చేసేది. జల్, జంగల్, జమీన్ (నీరు, అడవి, భూమి) నినాదంతో ఉద్యమాలకు రీనా దగ్గర అయింది. హిందూ మతం మరియు హిందూ జీవన విధానం గురించి పాఠశాలల్లో చదివిన ఆమె గోండు సంస్కృతి ఎందుకు నిర్లక్ష్యం అయిందని మనుసులో పడింది. గిరిజన సంస్కృతి ‘రాక్షసులది’ కాబట్టి అధమమైనది అనే నమ్మకం కూడా అప్పట్లో ఉండేది. ఆమె 1999లో 14 ఏళ్ల వయసులో మావోయిస్టు గ్రూపులో భాగమైంది.
రీనా తన సహచరులతో కలిసి మరో 14 ఏళ్లపాటు బస్తర్ ప్రాంతంలోని అడవుల్లోని వివిధ గ్రామాల చుట్టూ తిరుగుతూ స్థానిక సంఘాలు అందించే ఆహారాన్ని పంచుకుంది. నక్సలైట్-మావోయిస్ట్ ఉద్యమం పశ్చిమ బెంగాల్లోని తూర్పు రాష్ట్రంలోని నక్సల్బరీలో మూలాలను కలిగి ఉంది. 1960ల మధ్యకాలంలో, నక్సల్బరీలోని పేద రైతులు మరియు భూమిలేని రైతులు ఈ ప్రాంతంలోని ధనిక, దోపిడీ భూస్వాములపై తిరుగుబాటు చేయడం ప్రారంభించారు.
ఛత్తీస్గఢ్తో సహా అనేక రాష్ట్రాలలో విస్తరించింది.
1982లో ఛత్తీస్గఢ్లోని బస్తర్ జిల్లాలో మావోయిస్టులు తమ భావజాలాన్ని వ్యాప్తి చేయడం ప్రారంభించారు. బస్తర్ చాలా సంవత్సరాలుగా కేడర్లు మరియు ప్రభుత్వ దళాల మధ్య భీకర యుద్ధభూమిగా మిగిలిపోయింది.
2018-2019 సంవత్సరానికి హోం మంత్రిత్వ శాఖ యొక్క వార్షిక నివేదిక ప్రకారం, 2010 నుండి 10 భారత రాష్ట్రాల్లో 10,660 మావోయిస్టుల హింసాత్మక సంఘటనల్లో దాదాపు 3,749 మంది మరణించారు. ఛత్తీస్గఢ్లో అత్యధిక సంఖ్యలో మరణాలు సంభవించాయి, 3,769 హింసాత్మక సంఘటనల్లో 1,370 మంది మరణించారు. 2005లో, ఛత్తీస్గఢ్ ప్రభుత్వం మావోయిస్టులకు వ్యతిరేకంగా స్థానిక తెగల సభ్యులను సమీకరించడం ద్వారా సల్వా జుడుం (గోండి పదాలకు అర్థం “శాంతి యాత్ర”)ను రూపొందించింది.ఈ యోధులకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సాయుధ పోరాటంలో శిక్షణ ఇచ్చి ఆయుధాలను అందించింది. వారు అనుమానిత మావోయిస్టు మద్దతుదారుల ఇళ్లు మరియు దుకాణాలను ధ్వంసం చేస్తారు, అయితే మావోయిస్టులు ప్రభుత్వ ఇన్ఫార్మర్లు అని అనుమానించిన వారిని చంపుతారు.
“జూన్ 2005లో సల్వాజుడుం ప్రారంభించినప్పటి నుండి, దాదాపు 300 మంది భద్రతా సిబ్బందితో సహా 800 మందికి పైగా నక్సలైట్లచే చంపబడ్డారు. ప్రత్యేక పోలీసు అధికారి (SPO) మరణాలు మాత్రమే మొత్తం 98 – 2005లో ఒకటి; 2006లో 29; 2007లో 66; మరియు రెండు, ఇప్పటివరకు, ఈ సంవత్సరం. బస్తర్ ప్రాంతంలోని బీజాపూర్ మరియు దంతేవారా [దంతేవాడ] జిల్లాల్లో 23 సాల్వా జూడం క్యాంపులు ఉన్నాయి, ఇక్కడ 600 గ్రామాలకు చెందిన దాదాపు 50,000 మంది గిరిజనులు స్థిరపడ్డారు. ఛత్తీస్గఢ్ నుండి పొరుగు రాష్ట్రాలకు దాదాపు 50,000 మంది తెగ సభ్యులు సామూహికంగా స్థానభ్రంశం చెందడం పతనాలలో ఒకటి. చివరికి, భారత సర్వోన్నత న్యాయస్థానం ఆదేశాల మేరకు 2011లో ప్రతివాద ఉద్యమం రద్దు చేయబడింది.ఈ నేపథ్యంలో తన చిన్నతనంలో, మావోయిస్టు నాయకులు వారి గ్రామాల్లో ప్రజలతో ఎలా ఉండేవారని, అక్కడ విద్య, వైద్యం, ఎండు ఆకుల ధర (ఒక రకమైన నల్లమలుపు చెట్టు) మరియు రాజకీయాల గురించి సాధారణం ద్వారా ఎలా చర్చిస్తారో రీనా వివరిస్తుంది. పరస్పర చర్యలు అలాగే గ్రామ సమావేశాలలో మైనింగ్ కారణంగా గిరిజనుల స్థానభ్రంశం, మైనింగ్ నుండి రెడ్ ఆక్సైడ్ ద్వారా నీరు కలుషితం కావడం, గిరిజనుల భూములు మరియు అడవులను కార్పొరేషన్లకు లీజుకు ఇవ్వడం వంటి అన్ని రకాల అణచివేతలకు వ్యతిరేకంగా వారు తమ గొంతులను వినిపించాలని ప్రజలను ప్రోత్సహించారు. కేడర్ సభ్యులు అనధికారిక విద్య మరియు ప్రాథమిక ఆరోగ్య సంరక్షణను కూడా అందించారు.
14 సంవత్సరాలుగా, రీనా మాట్లాడుతూ, బస్తర్ అడవులలో, దట్టంగా ఉష్ణమండల చెట్లతో నివసించారు. ఆమె అబుజ్మర్ కొండల నుండి ప్రవహించే వాగుల నుండి నీరు తాగింది మరియు లోతట్టు ప్రాంతాలలో ప్రజలకు కనీస సౌకర్యాలు లేని మారుమూల గ్రామాలను సందర్శించడానికి మరియు పోలీసులు వారిని చేరుకోవడం కష్టంగా ఉన్న గ్రామాలను సందర్శించడానికి ఆమె మార్గంలో చెట్ల నుండి పండ్లను కోసింది.”ఈ గ్రామాల్లో తిరుగుతూనే గోండి భాష రీనా నేర్చుకుంది. ఆమె గోండి భాషపై అవగాహన పెంచుకున్నప్పటికీ, తన చిన్ననాటి గ్రామంలో చాలా మంది ప్రజలు ఛత్తీస్గఢి (భారత అధికారిక భాష హిందీ) మరియు హల్బీ (తూర్పు ఒడిశా రాష్ట్రంలో మాట్లాడే ఒరియా లాగా) మాట్లాడేవారు.
Also Read : పశ్చిమ కనుమలను కాపాడుతున్న వీరవనితలు
2014 వరకు గుండె జబ్బుల లక్షణాలు కనిపించడం ప్రారంభించే వరకు రీనా అడవులలోని గోండి గ్రామాల్లో నివసించింది. అనారోగ్యం కారణంగా ఆమె తన స్నేహితురాలు కలిసి మానవ హక్కుల సంస్థ మధ్యవర్తిత్వ సహాయంతో పోలీసులకు లొంగిపోయారు. “ఉద్యమాన్ని విడిచిపెట్టడం జీవితంలో అత్యంత కఠినమైన నిర్ణయాలలో ఒకటని భావిస్తోంది. ఆమె న్యూ ఢిల్లీలోని తన ఉన్నత-మధ్యతరగతి ఇంటిలో ప్రస్తుతం రీనా నివసిస్తోంది.
ఆమె గుండెలో ఉన్న రంధ్రంకు చికిత్స పొందింది. ఇప్పుడు, 32 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆమె తన భాగస్వామితో న్యూఢిల్లీలో నివసిస్తున్నారు. ఉద్యోగం కోసం చాలా సంవత్సరాల పాటు కష్టపడిన తర్వాత – పోలీసు రికార్డులలో తిరుగుబాటుదారునిగా లేబుల్ తొలగించబడింది.మావోయిస్టు ఉద్యమంలో చేరడానికి ప్రజలు బలవంతం చేయబడ్డారని కథనాలు పుష్కలంగా ఉన్నాయి, కానీ రీనా అలా నమ్మడం లేదు. ఎవరినీ బలవంతంగా చేరదీయలేదని చెప్పింది. బస్తర్ ప్రాంతంలోని పోలీసులు..నక్సలైట్ కార్యకర్తలు, నక్సలైట్లు, మావోయిస్ట్ సమాఖ్య సభ్యులను తరచుగా పిలుస్తారు. ఆ సమయంలో అధికారులకు “లొంగిపోవచ్చు” అని ధృవీకరిస్తున్నారు. గత ఐదేళ్లలో ఇప్పటి వరకు 2,458 మంది మావోయిస్టులు లొంగిపోయారు.“ఈ లొంగిపోయిన క్యాడర్ల కార్యకలాపాలను సహేతుకమైన వ్యవధిలో గమనించిన తర్వాత, తగిన చట్టపరమైన విధానాలను అనుసరించడం ద్వారా వారిపై నేరారోపణలు ఉపసంహరించబడతాయి. లొంగిపోయిన కొంతమంది కార్యకర్తలు పోలీసులలో చేరారు. వామపక్ష తీవ్రవాదులకు వ్యతిరేకంగా నిర్వహిస్తున్న నక్సలైట్ వ్యతిరేక కార్యకలాపాలకు విపరీతంగా సహకరించారు.
సాయుధ తిరుగుబాటుతో దెబ్బతిన్న బస్తర్ ప్రాంతంలో గిరిజన హక్కుల కార్యకర్త సోని సోరీ, 45, ముగ్గురు పిల్లలకు తల్లిగా తన జీవితాన్ని కొనసాగించడానికి ప్రయత్నిస్తోంది, అలాగే దంతెవాడ జిల్లాలో మానవ హక్కుల కార్యకర్తగా మరియు న్యాయవాదిగా కొనసాగించడానికి ప్రయత్నిస్తోంది. నక్సలైట్-మావోయిస్ట్ ఉద్యమం మరియు రాష్ట్ర పోలీసులు మరియు సెంట్రల్ రిజర్వ్ పోలీస్ ఫోర్స్ (CRPF)తో సహా భద్రతా దళాల మధ్య ఉద్రిక్త ప్రతిష్టంభన ఉంది.
తనకు నక్సల్ సంబంధాలు ఉన్నాయని అధికారులు తరచూ ఆరోపిస్తున్నారని, అయితే ఆ బృందంతో సంబంధం లేదని సోరీ చెప్పింది.మరోవైపు, నక్సలైట్లు ఆమె విధేయతను మరియు వారి కారణానికి మద్దతును కోరుతూనే ఉన్నారు, ఇది తరచుగా రక్తపాతం. సాయుధ పోరాటాన్ని తాను విశ్వసించనని సోరీ చెప్పింది, ఎందుకంటే దాని ఫలితంగా ఎక్కువ నష్టపోయేది సామాన్య స్త్రీ మరియు పురుషులే. ఆమె చేరడానికి “ఒత్తిడిలో” అనిపించడం లేదని ఆమె చెప్పింది.
తిరుగుబాటుదారులు, అధికారుల మధ్య జరిగిన పోరుతో ఆమె జీవితం చితికిపోయింది. 2011లో మా నాన్నపై నక్సలైట్లు కాల్పులు జరిపారు. ఆయన ఎన్నడూ వాళ్లకు మద్దతు ఇవ్వలేదని చెప్పింది సోని.
Also Read : ప్రమాదం లో గజరాజులు!
సోరీ, మాజీ ప్రభుత్వ పాఠశాల ఉపాధ్యాయురాలు. ఆమె తండ్రిని నక్సలైట్లు కాల్చిచంపిన అదే సంవత్సరంలో, ఆ బృందానికి మధ్యవర్తిగా ఉన్నారనే ఆరోపణలపై ఆమెను అరెస్టు చేశారు. నిర్బంధంలో తనను లైంగికంగా, మానసికంగా హింసించారని ఆమె ఆరోపించింది. “వారు నన్ను వివస్త్రను చేసి నా వ్యక్తిగత భాగాలను ఎగతాళి చేసేవారు. పోలీసులు నా ప్రైవేట్ పార్ట్స్లో కూడా గులకరాళ్లు తోశారు. నేను ఇప్పటికీ హింస అనుభవిస్తూ అసౌకర్యంతో జీవిస్తున్నాను, అని చెబుతోంది సోరీ.సోరీ గోండు ప్రజల తరపున శాంతియుతంగా నిరసన కొనసాగించారు. ఉదాహరణకు, 2019లో, మైనింగ్ లీజు మంజూరుకు వ్యతిరేకంగా దంతెవాడ జిల్లాలోని బైలాడిలా వద్ద గుమిగూడిన గోండు తెగకు చెందిన వందలాది మంది గిరిజనులతో ఆమె చేరారు. మైనింగ్ ప్రతిపాదించబడిన ప్రదేశం నందరాజ్ కొండపై ఉంది, దీనిని గోండి తెగవారు పవిత్రంగా భావిస్తారుఇనుప ఖనిజం అధికంగా ఉండే బైలాడిలా శ్రేణిలో ఉన్న నందరాజ్ కొండ, ప్రకృతి దేవుడు నందరాజ్ భార్య పిటోడ్ దేవికి అంకితం చేయబడింది. నందరాజ్ కుటుంబం కొండలలో నివసిస్తుందని మరియు ప్రకృతి యొక్క “కోపం” నుండి వారిని కాపాడుతుందని స్థానికులు నమ్ముతారు.“మీ దేవుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? మీ దేవుళ్లకు ప్రాతినిధ్యం వహించడానికి అక్కడ ఆలయం లేదా విగ్రహాలు లేవు, ”అని ప్రభుత్వ అధికారులు నిలదీసినట్టు సోరి గుర్తు చేసుకున్నారు. ఇలాంటి వివాదాలే మావోయిస్ట్ ఉద్యమంలో చిక్కుకున్నాయని మానవ హక్కుల కార్యకర్తలు అంటున్నారు
దంతేవాడలోని కిరండూల్ గ్రామంలో తన తల్లి, భార్య, ఇద్దరు పిల్లలతో నివసిస్తున్న ముప్పై ఆరేళ్ల బామన్ రెండేళ్ల క్రితం తన సోదరుడిని కోల్పోయాడు. తన తమ్ముడిని నక్సల్ మద్దతుదారుడని అనుమానించినందుకే పోలీసులు కాల్చిచంపారని ఆరోపించారు.
“అతను ఒక రోజు మాతో భోజనం చేస్తున్నప్పుడు, పోలీసు అధికారులు అతనిని అతని ఇంటి నుండి బయటకు లాగి పొలాల్లో కాల్చారు. విచారణ లేదు, కేవలం కాల్చి చంపబడింది, “బామన్ చెప్పారు.
Also Read : పేరుకే అధికారులు.. ఆ విషయంలో అవేర్ నెస్ నిల్!
అతను ఇప్పటికీ తన సోదరుడికి న్యాయం చేయాలని కోరుతున్నాడు మరియు ఇలాంటి పరిస్థితులలో ఉన్న వ్యక్తులతో మాట్లాడటానికి మరియు అటువంటి దురాగతాలపై ఫిర్యాదులు నమోదు చేయడానికి సహాయం చేస్తున్నాడు.
అతను పొరుగు గ్రామంలో ఆశ్రయం పొందేందుకు సహాయం చేస్తున్న ఒక కుటుంబం, తప్పుగా గుర్తించిన ఇలాంటి కేసు కారణంగా వారి 26 ఏళ్ల కొడుకును కోల్పోయింది. “అతను ఉదయాన్నే మహువా పువ్వులు కోయడానికి వెళ్ళాడు, [పొరుగున ఉన్న బీజాపూర్ జిల్లా] గంపూర్లోని మా గ్రామంలోని శిబిరాల్లో ఉన్న పోలీసు సిబ్బంది అతన్ని కాల్చి చంపారు” అని బద్రు తల్లి మద్కో మద్వి చెప్పారు. COVID-19 లాక్డౌన్ విధించబడటానికి ముందు మార్చిలో బద్రు చంపబడ్డాడు, అయితే న్యాయం జరిగినప్పుడు మాత్రమే అలా చేస్తామని వారు చెప్పడంతో కుటుంబం అతనికి సరైన ఖననం ఇవ్వలేదు.
“మాకు నష్టపరిహారం అక్కర్లేదు, మా కుమారుడికి న్యాయం జరగాలి” అని మాద్వి చెప్పారు. “అతను ఇంటికి తిరిగి రాకుండా తన భార్యతో పని కోసం [కాంట్రాక్ట్ లేబర్గా] ఆంధ్రప్రదేశ్లో [పొరుగు రాష్ట్రం] చేరాడని నేను కోరుకుంటున్నాను.”
ఇరవై ఐదేళ్ల కొవాసి కోసా బీజాపూర్ జిల్లాకు చెందిన మరొక నివాసి, అతను దంతేవాడకు ప్రయాణంలో పిట్-స్టాప్ చేస్తూ కలుసుకున్నాము. 2019 డిసెంబర్లో అరెస్టయిన తన సోదరుడిని దాదాపు ఏడాది కాలంగా చూడలేదని చెప్పారు. ఇది పొరపాటున పెట్టిన కేసు అని కూడా అతను నమ్ముతున్నాడు – పోలీసులు తన పేరును ఆ ప్రాంతంలో వాంటెడ్ నక్సలైట్గా మార్చారని పేర్కొన్నారు. పచ్చని పర్వతాల ఈ భూమి నుండి వేల కిలోమీటర్ల దూరంలో, రీనా తన భాష మరియు సంస్కృతి యొక్క పునరుజ్జీవనం కోసం భిన్నమైన యుద్ధంతో పోరాడుతోంది. నక్సలైట్గా ఆమె కాలం గడిపినందుకు ఇప్పటికీ గర్వంగా ఉంది. ఆమెకు, ఇది హింస గురించి కాదు, రాజ్య “దౌర్జన్యాలకు” వ్యతిరేకంగా పోరాడటానికి ఆమె తెగకు శక్తినివ్వడం. ఆమె తన తెగ అందాలను అత్యంత సన్నిహితంగా అనుభవించిన మరియు అనుభవించిన దశ కూడా ఇది. “నాకు వేరే మార్గం ఉండేది కాదు,” ఆమె ఆలోచనాత్మకంగా చెప్పింది. 32 సంవత్సరాల వయస్సులో, ఆమె చాలా మెల్లిగా ఉంటుంది కానీ ఆమె నమ్మకాలు ఇప్పటికీ చెక్కుచెదరలేదు. ఇలా చాలా మంది జీవితాలు పోలీసులు, మావోయిస్టుల మధ్య నలిగిపోతున్నాయి. దీనికి ఎవరూ పరిష్కారం ఇవ్వకపోగా, మరింత జఠిలం చేయడం శోచనీయం.
Also Read : వేటగాళ్ల చేతిలో చిక్కుతున్న పులులు..
Related News
![Maoist : మావోయిస్టు అగ్రనేత జగన్ కన్నుమూత..!](https://d1x8bgrwj9curj.cloudfront.net/wp-content/uploads/2024/09/Maoist-leader-Jagan-passed-.jpg)
Maoist : మావోయిస్టు అగ్రనేత జగన్ కన్నుమూత..!
ఇరు వర్గాల మధ్య ఎదురు కాల్పులు దాదాపు మూడు గంటల పాటు సాగాయి. అనంతరం బలగాలు ఘటన స్థలంలో పరిశీలించగా ఆరుగురు మహిళలు సహా తొమ్మిది మంది మావోయిస్టులు చనిపోయినట్లు తేలింది. అయితే ఈ ఎన్కౌంటర్లో మావోయిస్టు అగ్ర నేత జగన్ మరణించారని ఛత్తీస్గఢ్ ప్రభుత్వం ధృవీకరించింది.