Money Transaction : డిజిటల్ విప్లవంలో భారతదేశం దూసుకుపోతున్నప్పటికీ, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో ‘నగదు’ (Cash) తన ఆధిపత్యాన్ని ఇంకా కోల్పోలేదు. స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) విడుదల చేసిన తాజా ‘ఎకోర్యాప్’ (Ecowrap) నివేదిక ప్రకారం, 2026 జనవరి నాటికి దేశంలో నగదు చలామణి (Currency in Circulation – CiC) ఏకంగా రూ. 40 లక్షల కోట్ల మైలురాయిని తాకింది. గతేడాదితో పోలిస్తే ఇది 11.1% వృద్ధిని నమోదు చేయడం విశేషం. విచిత్రమేమిటంటే, ఒకవైపు UPI లావాదేవీలు రికార్డు స్థాయిలో నెలకు రూ. 28 లక్షల కోట్లు దాటుతున్నా, మరోవైపు ప్రజల వద్ద ఉండే నగదు నిల్వలు కూడా అదే స్థాయిలో పెరుగుతుండటం ఆర్థిక నిపుణులను ఆశ్చర్యానికి గురిచేస్తోంది.
ఈ భారీ నగదు బదిలీకి వెనుక ప్రధానంగా ‘పన్ను భయాలు’ మరియు ‘వినియోగ ధోరణి’ కనిపిస్తున్నాయని మార్కెట్ నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు. ముఖ్యంగా చిన్న వ్యాపారులు, కిరాణా దుకాణదారులు నెలకు రూ. 40 లక్షల కంటే ఎక్కువ UPI లావాదేవీలు జరిపితే GST నోటీసులు, ఆదాయపు పన్ను శాఖ (IT) నుంచి నిఘా పెరుగుతుందనే ఆందోళనతో మళ్ళీ నగదు లావాదేవీల వైపు మొగ్గు చూపుతున్నారు. గత ఏడాది జూలైలో కర్ణాటక, కేరళ వంటి రాష్ట్రాల్లో సుమారు 18,000 మంది వ్యాపారులకు GST నోటీసులు జారీ కావడంతో, చాలా మంది డిజిటల్ పేమెంట్స్ కంటే నగదుకే ప్రాధాన్యత ఇస్తున్నారు. దీనికి తోడు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వినియోగం పెరగడం, తక్కువ వడ్డీ రేట్ల వల్ల ప్రజలు డబ్బును బ్యాంకుల్లో దాచుకోవడం కంటే దగ్గర ఉంచుకోవడానికే ఇష్టపడుతున్నారు.
SBI నివేదిక ప్రకారం, ప్రస్తుతం వ్యవస్థలో ఉన్న నగదులో 97.6% నేరుగా ప్రజల వద్దే నోట్ల రూపంలో ఉంది. అయితే, నగదు నిల్వలు పెరిగినప్పటికీ, దేశ జిడిపి (GDP)లో నగదు నిష్పత్తి మాత్రం 14.4% (2021) నుండి 11% (2026) కి తగ్గింది. అంటే, ఆర్థిక వ్యవస్థ వేగంగా పెరుగుతుండటంతో నగదు వాటా శాతం పరంగా తగ్గుతున్నా, విలువ పరంగా మాత్రం పెరుగుతూనే ఉంది. రూ. 2000 నోట్ల రద్దు తర్వాత రూ. 500 నోట్ల వినియోగం 4.4% పెరిగింది. ప్రజలు తమ వద్ద ఉన్న బంగారం, వెండిని అమ్మి నగదును సేకరిస్తున్నారని, అది తిరిగి గృహ వినియోగానికి (Consumption) వాడుతున్నారని నివేదిక వెల్లడించింది.