ప్రఖ్యాత పాండవానీ జానపద కళాకారిణి, పద్మవిభూషణ్ పురస్కార గ్రహీత తీజన్ బాయి (70) కన్నుమూశారు. గత కొంతకాలంగా వయోభారంతో పాటు ఆరోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న ఆమె, ఛత్తీస్గఢ్ రాజధాని రాయ్పూర్లోని ఎయిమ్స్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ తుదిశ్వాస విడిచారు. ఆమె మరణంతో భారతీయ జానపద కళారంగం ఓ అపూర్వ కళాకారిణిని కోల్పోయింది. పాండవానీ కళారూపాన్ని దేశ విదేశాల్లో విశిష్ట స్థాయికి చేర్చిన తీజన్ బాయి ఇకలేరనే వార్త కళాభిమానులను, సాంస్కృతిక రంగాన్ని తీవ్ర విషాదంలో ముంచెత్తింది. ఛత్తీస్గఢ్లోని సాధారణ కుటుంబంలో జన్మించిన తీజన్ బాయి, చిన్ననాటి నుంచే మహాభారత గాథలపై ఆసక్తి పెంచుకున్నారు. సంప్రదాయంగా పురుషులు మాత్రమే ప్రదర్శించే పాండవానీ కళను మహిళగా అత్యంత ధైర్యంగా స్వీకరించి తన ప్రత్యేక గాత్రం, హావభావాలు, అభినయంతో ప్రేక్షకులను అలరించారు. మహాభారతంలోని పాండవుల వీరగాథలను సజీవంగా ఆవిష్కరిస్తూ, ప్రతి పాత్రలో ఒదిగిపోయే ఆమె ప్రదర్శనలు జానపద కళకు కొత్త గుర్తింపును తీసుకొచ్చాయి. ఆమె ప్రదర్శనలు భారతదేశంలోని అనేక రాష్ట్రాలతో పాటు విదేశాల్లో కూడా విశేష ఆదరణ పొందాయి.
పాండవానీ కళను కేవలం వినోద రూపంగా కాకుండా భారతీయ సంస్కృతి, సంప్రదాయాల ప్రతిబింబంగా ప్రపంచానికి పరిచయం చేయడంలో తీజన్ బాయి విశేష కృషి చేశారు. జానపద కళల పరిరక్షణ, ప్రాచుర్యానికి ఆమె చేసిన సేవలు అనన్యసామాన్యమైనవి. అనేక యువ కళాకారులకు మార్గదర్శకురాలిగా నిలిచి ఈ కళారూపం తరతరాలకు అందేలా కృషి చేశారు. గ్రామీణ వేదికల నుంచి అంతర్జాతీయ వేదికల వరకు ఆమె సాగించిన కళా ప్రస్థానం అనేక మందికి స్ఫూర్తిగా నిలిచింది. భారతీయ కళారంగానికి ఆమె అందించిన విశిష్ట సేవలను గుర్తించిన కేంద్ర ప్రభుత్వం పలు అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలతో ఆమెను సత్కరించింది. 1988లో పద్మశ్రీ, 2003లో పద్మభూషణ్, 2019లో దేశ రెండో అత్యున్నత పౌర పురస్కారమైన పద్మవిభూషణ్ను ప్రదానం చేసింది. అంతేకాకుండా సంగీత నాటక అకాడమీ అవార్డు సహా పలు జాతీయ, అంతర్జాతీయ పురస్కారాలు ఆమె ప్రతిభకు గుర్తింపుగా లభించాయి. జానపద కళను ప్రపంచవ్యాప్తంగా చాటిచెప్పిన అరుదైన కళాకారిణిగా ఆమె పేరు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది.
తీజన్ బాయి మృతి పట్ల ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ తీవ్ర దిగ్భ్రాంతి వ్యక్తం చేశారు. భారతీయ సంస్కృతి, జానపద కళల పరిరక్షణలో ఆమె చేసిన సేవలు చిరస్మరణీయమని కొనియాడారు. ఆమె జీవితమంతా భారతీయ సంప్రదాయాల ప్రచారానికి అంకితమైందని పేర్కొన్నారు. ఆమె కుటుంబ సభ్యులకు ప్రగాఢ సానుభూతి తెలియజేస్తూ, ఆమె ఆత్మకు శాంతి చేకూరాలని ఆకాంక్షించారు. తీజన్ బాయి మరణంతో దేశవ్యాప్తంగా కళాకారులు, సాహితీవేత్తలు, సాంస్కృతిక రంగ ప్రముఖులు తీవ్ర విచారం వ్యక్తం చేస్తున్నారు. జానపద కళారంగంలో ఆమె సృష్టించిన ప్రత్యేక ముద్రను ఎవరూ భర్తీ చేయలేరని పలువురు అభిప్రాయపడుతున్నారు. పాండవానీ కళకు ఆమె చేసిన సేవలు భావితరాలకు ఆదర్శంగా నిలుస్తాయని పేర్కొంటున్నారు. కళా ప్రపంచంలో ఆమె అందించిన వారసత్వం చిరస్థాయిగా నిలిచి, భవిష్యత్ తరాలకు స్ఫూర్తినిస్తూ కొనసాగుతుందని సాంస్కృతిక వర్గాలు అభివర్ణిస్తున్నాయి. తీజన్ బాయి భౌతికంగా దూరమైనప్పటికీ, ఆమె గాత్రం, అభినయం, కళాప్రస్థానం భారతీయ జానపద కళా చరిత్రలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోతాయని అభిమానులు భావోద్వేగంతో నివాళులర్పిస్తున్నారు.