1947 -2026 Budget : భారతదేశ బడ్జెట్ చరిత్ర ఎంతో ఆసక్తికరమైనది. 1947లో షణ్ముఖం చెట్టి గారి నుంచి నేటి 2026 బడ్జెట్ వరకు అనేక మార్పులు, సంప్రదాయాలు వచ్చి చేరాయి. బ్రిటిష్ కాలం నుంచి కొనసాగుతున్న సంప్రదాయాలను కాలక్రమేణా మారుస్తూ వస్తున్నారు. 1999 వరకు బడ్జెట్ను సాయంత్రం 5 గంటలకు ప్రవేశపెట్టేవారు (బ్రిటిష్ సమయంతో సరిపోలడం కోసం), కానీ యశ్వంత్ సిన్హా కాలంలో దీనిని ఉదయం 11 గంటలకు మార్చారు. అలాగే, 2017 నుంచి రైల్వే బడ్జెట్ను సాధారణ బడ్జెట్లో విలీనం చేసి, ఫిబ్రవరి 1నే ప్రవేశపెట్టడం ప్రారంభించారు. గతంలో ఆర్థిక మంత్రులు వాడే ‘బ్రీఫ్ కేస్’ స్థానంలో 2019 నుంచి భారతీయ సంస్కృతికి అద్దం పట్టేలా ఎరుపు రంగు ‘బహీ ఖాతా’ (రెడ్ బ్యాగ్) విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టారు. ఇప్పుడు ఇది డిజిటల్ బడ్జెట్గా మారి టాబ్లెట్ ద్వారా చదవబడుతోంది.
హల్వా వేడుక మరియు ‘లాక్-ఇన్’ రహస్యం:
బడ్జెట్ పత్రాల ముద్రణకు ముందు ‘హల్వా వేడుక’ నిర్వహించడం ఒక ముఖ్యమైన ఆచారం. ఇది బడ్జెట్ తయారీలో పాల్గొన్న అధికారులందరినీ ప్రశంసించడానికి ఉద్దేశించింది. ఈ వేడుక ముగియగానే దాదాపు 10 రోజుల పాటు ‘లాక్-ఇన్’ పీరియడ్ ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సమయంలో ఆర్థిక శాఖలోని కీలక అధికారులు పార్లమెంట్ నార్త్ బ్లాక్లోని బేస్మెంట్లో బయటి ప్రపంచంతో సంబంధం లేకుండా ఉంటారు. బడ్జెట్ వివరాలు లీక్ కాకుండా ఉండటానికి మొబైల్ ఫోన్లు, ఇంటర్నెట్ సౌకర్యాలు కూడా ఉండవు. అత్యంత పకడ్బందీగా ఈ ‘గోప్యత’ను పాటిస్తారు.
Budget 2026 Updates
బడ్జెట్ 2026 – ప్రధాన లక్ష్యాలు:
ప్రస్తుత 2026 బడ్జెట్ ప్రధానంగా ‘వికసిత్ భారత్ 2047’ లక్ష్యాన్ని చేరుకోవడానికి ఒక కీలక అడుగుగా కనిపిస్తోంది. ఈ ఏడాది బడ్జెట్లో ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI), గ్రీన్ ఎనర్జీ, మరియు సెమీకండక్టర్ రంగాలకు భారీగా నిధులు కేటాయించే అవకాశం ఉంది. దేశీయ తయారీ రంగాన్ని (Make in India) బలోపేతం చేస్తూనే, మధ్యతరగతి ప్రజలకు ఆదాయ పన్నులో ఊరటనిచ్చే సంస్కరణల పై చర్చ జరుగుతోంది. మౌలిక సదుపాయాల కల్పనతో పాటు వ్యవసాయ రంగంలో డిజిటలైజేషన్కు ఈ బడ్జెట్ పెద్దపీట వేయనుంది.