ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ శ్రీరామనవమి పర్వదినాన్ని పురస్కరించుకుని తన నియోజకవర్గమైన గోరఖ్పూర్లో భక్తిశ్రద్ధలతో ‘కన్యా పూజ’ నిర్వహించారు. గోరఖ్నాథ్ ఆలయంలో జరిగిన ఈ వేడుకలో తొమ్మిది మంది చిన్నారులను (కన్యలను) సాక్షాత్తూ దుర్గాదేవి స్వరూపాలుగా భావించి, వారికి అత్యంత గౌరవపూర్వకంగా పాదపూజ చేశారు. శాస్త్రోక్తంగా జరిగిన ఈ క్రతువులో భాగంగా ఆయన చిన్నారుల కాళ్లను స్వయంగా కడిగి, వారికి తిలకం దిద్ది, నూతన వస్త్రాలను మరియు కానుకలను సమర్పించారు. అనంతరం వారికి స్వయంగా భోజనం వడ్డించి, వారి ఆశీస్సులు తీసుకోవడం ద్వారా సమాజంలో స్త్రీ శక్తికి ఇవ్వాల్సిన ప్రాధాన్యతను చాటిచెప్పారు.
ఈ వేడుకలో ఒక ఆసక్తికరమైన మరియు సరదా సన్నివేశం చోటుచేసుకుంది, అది ఇప్పుడు సామాజిక మాధ్యమాల్లో విపరీతంగా వైరల్ అవుతోంది. పూజలో పాల్గొన్న ఒక చిన్నారి ముఖ్యమంత్రికి ఒక చిన్న ‘బుల్డోజర్’ బొమ్మను కానుకగా అందజేసింది. ఉత్తరప్రదేశ్లో అక్రమ కట్టడాలు మరియు నేరగాళ్ల ఆస్తులపై యోగి ప్రభుత్వం జరుపుతున్న బుల్డోజర్ చర్యల వల్ల ఆయనకు ‘బుల్డోజర్ బాబా’ అనే పేరు వచ్చిన సంగతి తెలిసిందే. ఆ పేరును దృష్టిలో ఉంచుకుని, “యోగి గారికి బుల్డోజర్ అంటే చాలా ఇష్టమని విన్నాను, అందుకే ఈ బొమ్మను ఇచ్చాను” అని ఆ చిన్నారి అమాయకత్వంతో చెప్పడం అక్కడున్న వారందరినీ ఆశ్చర్యానికి గురిచేసింది.
ముఖ్యమంత్రి హోదాలో ఉండి కూడా సంప్రదాయాలను గౌరవిస్తూ, సామాన్య ప్రజల మధ్య, ముఖ్యంగా చిన్నారుల మధ్య సమయాన్ని గడపడం యోగి ఆదిత్యనాథ్ శైలిని ప్రతిబింబిస్తోంది. శ్రీరామనవమి అంటే కేవలం పండుగ మాత్రమే కాకుండా, అది ధర్మ స్థాపనకు మరియు శక్తి ఆరాధనకు ప్రతీక అని ఈ కార్యక్రమం ద్వారా ఆయన సందేశాన్ని పంపారు. చిన్నారుల పట్ల ఆయన ప్రదర్శించిన వాత్సల్యం, అలాగే ఆ చిన్నారి ఇచ్చిన కానుక పట్ల ఆయన స్పందించిన తీరు ప్రజల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది. ఇది భక్తితో పాటు పాలనాపరమైన ఇమేజ్ను కూడా ప్రజల్లోకి బలంగా తీసుకెళ్లిందని విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
అసలు ‘కన్యా పూజ’ అంటే ఏంటి ?
కన్యా పూజ అనేది హిందూ సంప్రదాయంలో అత్యంత పవిత్రమైన మరియు శక్తివంతమైన క్రతువు. ముఖ్యంగా నవరాత్రులు (శరన్నవరాత్రులు లేదా వసంత నవరాత్రులు) మరియు శ్రీరామనవమి వంటి పర్వదినాల్లో దీనిని నిర్వహిస్తారు. హిందూ ధర్మశాస్త్రాల ప్రకారం, రెండు నుండి పది ఏళ్ల లోపు వయసున్న బాలికలను సాక్షాత్తూ దుర్గాదేవి యొక్క అంశగా భావిస్తారు. సృష్టికి మూలమైన ‘ఆదిశక్తి’ ప్రతి స్త్రీలోనూ ఉంటుందని, ముఖ్యంగా కల్మషం లేని చిన్నారుల్లో ఆ దైవత్వం పరిపూర్ణంగా ఉంటుందని నమ్మకం. కన్యా పూజలో భాగంగా తొమ్మిది మంది బాలికలను ఆహ్వానిస్తారు. వీరు దుర్గాదేవి యొక్క తొమ్మిది రూపాలకు (శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి, చంద్రఘంట, కూష్మాండ, స్కాందమాత, కాత్యాయని, కాళరాత్రి, మహాగౌరి, సిద్ధిధాత్రి) ప్రతీకలు. వీరిని పూజించడం ద్వారా అమ్మవారి అనుగ్రహం లభిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం.
పూజా విధానం మరియు సంప్రదాయం
ఈ పూజలో కొన్ని ముఖ్యమైన ఘట్టాలు ఉంటాయి. ముందుగా చిన్నారుల పాదాలను నీటితో కడిగి శుభ్రం చేస్తారు (పాదప్రక్షాళన). దీనిని గౌరవానికి చిహ్నంగా భావిస్తారు. ఆ తర్వాత వారికి నుదుట కుంకుమ తిలకం దిద్ది, చేతికి రక్షా బంధనం కడతారు. వారికి నచ్చిన పిండివంటలు, పండ్లు మరియు భోజనాన్ని స్వయంగా వడ్డించి తృప్తిగా తినిపిస్తారు. భోజనం అనంతరం వారికి నూతన వస్త్రాలు, గాజులు లేదా దక్షిణ (డబ్బు) కానుకలుగా సమర్పించి, వారి పాదాలకు నమస్కరించి ఆశీర్వాదం తీసుకుంటారు. ఈ క్రతువు మనుషుల్లోని అహంకారాన్ని తొలగించి, వినయాన్ని పెంచుతుందని చెబుతారు.
సామాజిక ప్రాముఖ్యత – స్త్రీ శక్తికి గౌరవం
కన్యా పూజ కేవలం ఒక మతపరమైన ఆచారం మాత్రమే కాదు, ఇది సమాజంలో స్త్రీలకు మరియు బాలికలకు ఇవ్వాల్సిన ఉన్నతమైన స్థానాన్ని గుర్తు చేస్తుంది. “యత్ర నార్యస్తు పూజ్యంతే రమంతే తత్ర దేవతాః” (ఎక్కడ స్త్రీలు పూజించబడతారో అక్కడ దేవతలు కొలువై ఉంటారు) అనే ఆర్యోక్తికి ఈ పూజ ఒక నిదర్శనం. బాలికల పట్ల గౌరవం, రక్షణ మరియు వాత్సల్యాన్ని పెంపొందించడం ఈ పూజలోని ప్రధాన ఉద్దేశం. ముఖ్యంగా నేటి కాలంలో ఆడపిల్లల పట్ల వివక్షను తొలగించి, వారిని దేవతా స్వరూపాలుగా గౌరవించాలనే గొప్ప సందేశం ఇందులో దాగి ఉంది.