ఆటిజం లక్షణాలు ఏంటి, అసలు ఎందుకొస్తుంది? దీనిని ఎలా తగ్గించుకోవాలో పూర్తి వివరాలు తెలుసుకోండి.
ముందుగానే జాగ్రత్తపడడం వల్ల పిల్లలకి ఆటిజం వచ్చే అవకాశం తగ్గుతుంది. ఆటిజం అనేది న్యూరో డెవలప్మెంటల్ డిజార్డర్. ఇది పిల్లల ప్రవర్తన, సామాజిక పరస్పర చర్యలను ప్రభావితం చేస్తుంది. ఈ సమస్యను ముందుగా ఎలా గుర్తించాలి?
ఆటిజం స్పెక్ట్రమ్ డిజార్డర్ అనేది పిల్లల అభివృద్ధిని ప్రభావితం చేసే సమస్య. ఇది పిల్లల ప్రవర్తన, ఇతరులతో పరస్పర చర్యలో మార్పులకు కారణమవుతుంది. ASD తీవ్రత పిల్లల నుండి పిల్లలకి మారుతుంది. కొంతమంది పిల్లలకి చిన్న సమస్యలే ఉంటాయి, కానీ ఇతరులకు ముఖ్యమైన ఇబ్బందులు ఉండొచ్చు. వ్యాధిని ముందుగానే గుర్తిస్తే పిల్లలు మెరుగైన జీవితాన్ని గడుపుతారు.
ఆటిజం కేసులు పెరుగుతున్నాయి. సెంటర్స్ ఫర్ డిసీజ్ కంట్రోల్ అండ్ ప్రివెన్షన్ యునైటెడ్ స్టేట్స్లో 59 మంది పిల్లల్లో ఒకరికి ఆటిజం ఉందని చెబుతున్నారు. 2021లో IJPలో ప్రచురితమైన అధ్యయనం ప్రకారం, భారతదేశంలోని 68 మంది పిల్లల్లో ఒకరికి ఈ వ్యాధి ఉంది. ఇది ఎక్కువగా ఆడపిల్లల్లో కనిపిస్తుంది. సమస్య ఆలస్యంగా నిర్ధారణ అవ్వడం, స్క్రీనింగ్ సౌకర్యాలు అందుబాటులో లేనందున సంఖ్య పెరిగే అవకాశం ఉంది. ASDని ముందుగానే గుర్తించడం పిల్లలకి మంచిది. కాబట్టి, దాని గురించి మరింత అవగాహన, స్క్రీనింగ్ చేయాలి.
మూడు సంవత్సరాల లోపు వయసున్న పిల్లలకి ఆటిజం లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. కళ్లు తెరిచి ఉంచడం, ఇతరులతో ఎక్కువగా మాట్లాడకపోవడం, ఒకే పనిని పదే పదే చేయడం (ఉదాహరణకి: బొమ్మలు తిప్పడం, పుస్తకం పేజీలు తిప్పడం) వంటి లక్షణాలు ఉంటాయి. రెండు సంవత్సరాల వయసులో చాలా మంది పిల్లలకి మాటలు రావడం కష్టమవుతుంది. అదే విధంగా, రోజువారీ పనుల్లో మార్పుల వల్ల కోపం రావడం, కొన్ని శబ్దాలు, కాంతికి మరింత సున్నితంగా మారడం వంటి సమస్యలు తలెత్తుతాయి. చాలా మంది తల్లిదండ్రులు తమ పిల్లలు ప్రతి దాంట్లోనూ ముందుండాలనుకుంటారు. వాటిని పిల్లలు చేయలేనప్పుడు పిల్లలకి సమస్య ఉన్నట్లుగా గుర్తిస్తారు. ఈ సమస్య గురించి ముందుగా చాలా మందికి తెలియకపోవడం, సమాజంలో దీని పట్ల తప్పుడు అభిప్రాయం ఉండడం కూడా ఓ కారణం.
ఆటిజంతో బాధపడుతున్న పిల్లల కుటుంబ సభ్యులకు జన్యుశాస్త్రం గురించి మాట్లాడే అవకాశం కల్పించాలి. వ్యాధిని నిర్ధారించే ముందు డాక్టర్ని కలిసి వ్యాధి అవకాశాలను, దాని వల్ల వచ్చే పర్యవసానాలను చర్చించాలి. జన్యు పరీక్షల తర్వాత పిల్లల్ని రెండు గ్రూపులుగా విభజించవచ్చు. మొదటి గ్రూపులో ఆటిజంకి కారణమయ్యే జన్యుపరమైన సమస్యలు ఉన్న పిల్లలు ఉంటే, రెండో గ్రూప్లో జన్యుపరమైన కారణాలు కనుగొనబడని పిల్లలు ఉంటారు.
ఆటిజంలో జన్యుపరమైన అంశాలు ముఖ్యపాత్ర పోషిస్తాయి. 700 కంటే ఎక్కువ జన్యువులు ఈ పరిస్థితితో సంబంధం కలిగి ఉన్నాయి. క్రోమోజోమల్ మైక్రోఅరే (Chromosomal microarray-CMA), తర్వాతి తరం సీక్వెన్సింగ్ (next generation sequencing-NGS) వంటి జన్యు పరీక్ష పద్ధతులను ఉపయోగించి జన్యుపరమైన కారణాలను నిర్ధారించవచ్చు. ఇది ప్రారంభ చికిత్సలోనే సహాయపడుతుంది. వ్యాధి భవిష్యత్తును అంచనా వేయడంలో సహాయపడుతుంది. రాబోయే తరంలో కూడా సమస్య రాకుండా జాగ్రత్తలు తీసుకోవడం సాధ్యమవుతుంది. ఆటిజం రావడానికి కచ్చితమైన కారణాలు గుర్తించలేదు, కానీ 30 నుంచి 40 శాతం పిల్లల్లో జన్యుపరమైన కారణాలు ఉన్నాయి.
సిండ్రోమిక్ ఆటిజంతో బాధపడుతున్న పిల్లలకి పుట్టుకతో వచ్చే లోపాలు, ఇతర శారీరక సమస్యలు ఉంటాయి. నాన్ సిండ్రోమిక్ ఆటిజం ఉన్న పిల్లలకి సాధారణంగా ఈ సమస్యలు ఉండవు. ASD యొక్క జన్యుపరమైన కారణాలను నిర్ధారించేందుకు నేడు ఎన్నో పరీక్షలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అబ్బాయిలకి Fragile X Testing సిఫార్సు చేయగా, MECP2 జన్యు పరీక్ష కొంతమంది అమ్మాయిల్లో MECP2 జన్యువుల్లో మార్పులను గుర్తిస్తుంది. క్రోమోజోమల్ మైక్రోఅరే పరీక్షలు ఆటిజంకి కారణమయ్యే జన్యు తొలగింపులు, నకిలీలను గుర్తించగలవు. హోల్ ఎక్సోమ్ సీక్వెన్సింగ్ న్యూరోలాజికల్, మెటబాలిక్ డిజార్డర్స్కి సంబంధించిన జన్యు వైవిధ్యాలను గుర్తించగలదు. జన్యు పరీక్ష చేసే ముందు ఆటిజమ్ని డాక్టర్ నిర్ధారించాలి. వినికిడిని చెక్ చేసే ఆడియోగ్రామ్ పరీక్ష వినికిడి లోపాలు లేవని నిర్ధారించుకోవడంలో సహాయపడుతుంది.
ఆటిజంని ముందుగా గుర్తించడం చాలా ముఖ్యం. పసిపిల్లల్లో ఆటిజం కోసం సవరించిన చెక్లిస్ట్ (M-CHAT), త్రివేండ్రం ఆటిజం బిహేవియరల్ చెక్లిస్ట్ (TABC), సోషల్ కమ్యూనికేషన్ క్వశ్చనైర్ (SCQ) వంటి స్క్రీనింగ్ సాధనాలను వాడొచ్చు. DSM-5 వంటి మార్గదర్శకాలు, ఆటిజం డయాగ్నోస్టిక్ అబ్జర్వేషన్ షెడ్యూల్ (ADOS), ఇండియన్ స్కేల్ ఫర్ ది అసెస్మెంట్ ఆఫ్ ఆటిజం (ISAA) వంటి సాధనాలు సమస్యని గుర్తించడానికి ఉపయోగించబడతాయి. ASD చికిత్సకు శిశువైద్యులు, మనస్తత్వవేత్తలు, చికిత్సకుల సహాయం అవసరం. నేచురలిస్టిక్ డెవలప్మెంటల్ బిహేవియరల్ ఇంటర్వెన్షన్స్ (Natrualistic Developmental Behavioural Interventions-NDBIs), అప్లైడ్ బిహేవియర్ అనాలిసిస్ (Applied Behaviour Analysis-ABA), పేరెంట్ మెడియేటెడ్ ట్రీట్మెంట్స్తో పిల్లల సామర్థ్యాలను మెరుగుపర్చవచ్చు. ఆటిజంతో బాధపడుతున్న వ్యక్తుల్లో ప్రసంగాన్ని మెరుగ్గా చేసేందుకు స్పీచ్ థెరపీ, మోటార్ థెరపీ, సెన్సరీ ఇంటిగ్రేషన్ థెరపీ కూడా అవసరం.
2025లో Advancing Neurodiversity and the UN Sustainable Development Goals (SDGs) అనే అంశం నాడీ వైవిధ్యం, స్థిరమైన అభివృద్ధి మధ్య సంబంధాన్ని చర్చిస్తుంది. సమగ్ర విధానాల ద్వారా ఆటిస్టిక్ వ్యక్తులకు అనుకూలమైన మార్పులు చేయొచ్చు. ఆటిజం గురించి తెలుసుకునేందుకు పిల్లల డాక్టర్లు, మనస్తత్వవేత్తలు, చికిత్సకుల బృందం అవసరం. ఈ పద్ధతి పిల్లల అవసరాలను అర్థం చేసుకోవడానికి, దీర్ఘకాలిక పరిష్కారాన్ని కనుగొనడంలో సహాయపడుతుంది. మందులతో పాటు ప్రవర్తనా వ్యూహాలను వాడడం ద్వారా ఆటిజంని నిర్వహించవచ్చు. ముందుస్తు జాగ్రత్తలతో పిల్లల సామర్థ్యాలను మెరుగ్గా చేస్తుంది, మెరుగైన జీవితాన్ని గడపవచ్చు.
మొత్తంగా, ఆటిజం అనేది పిల్లల సామాజిక నైపుణ్యాలు, ప్రవర్తనను ప్రభావితం చేసే సమస్య. సకాలంలో గుర్తించడం, సరైన ట్రీట్మెంట్ పిల్లల జీవితంలో సానుకూల మార్పులను కలిగిస్తుంది. జన్యుపరమైన కారణాలను కనుక్కుని వ్యాధిని అర్థం చేసుకోవడానికి సహాయపడుతుంది. అదే విధంగా, పీడియాట్రీషియన్స్, సైకాలజిస్టులు, థెరపిస్టుల బృందం సహాయంతో పిల్లలకు అవసరమైన అన్ని అవసరాలను అందించవచ్చు.
బిడ్డ పుట్టినప్పట్నుంచీ ప్రతీరోజూ ఏదో ఓ కొత్త విషయం నేర్చుకుంటారు. పాకడం, నిలబడడం, బోర్లా పడడం ఇలా ప్రతీది తల్లిదండ్రులకు ముచ్చటే. కానీ, కొంతమందిలో అలాంటి లక్షణాలు కనిపించవు. అందరి పిల్లల్లా వారు చురుకుగా ఉండరు. ఓ మూలన ఉంటారు, బాధపడుతుంటారు. దీనికి కారణం ఆటిజం అయి ఉండవచ్చు. ఈ వ్యాధి లక్షణాలు ఏడాది లోపు నుంచే కనబడినా నాలుగేళ్ల వరకూ మనం గుర్తించలేం. ఈ సమయంలో వ్యాధి తీవ్రత ఎక్కువవుతుంది. అలా కాకుండా ఉండాలంటే చిన్నవయసులోనే చిన్నారులను కాటేస్తున్న ఈ వ్యాధిని కొన్ని లక్షణాల ద్వారా గుర్తించండి.
- నేరుగా కళ్ళల్లోకి చూడలేరు. మనల్ని చూస్తూ మాట్లాడలేరు.
- ఇతరులతో కలవలేరు. ఒంటరిగానే ఉండేందుకు ఇష్టపడతారు.
- తమకి ఏం కావాలో వంటి విషయాలను చెప్పలేరు. మాటలు కూడా సరిగా రాకపోవడం.
- చేసిన పనులనే మళ్లీ మళ్లీ చేస్తుండడం.
- ఎక్కువగా ఏడుస్తుండడం, అడిగింది ఇవ్వకపోతే గీ పెట్టడం.
- ఏదైనా వస్తువుపై ప్రేమ పెంచుకుని దానితోనే కాలం గడపడం.
- ఎలాంటి భావనను కూడా వ్యక్తపరచలేకపోవడం.
- వచ్చే ప్రమాదాల గురించి తెలుసుకోలేకపోవడం.
- దెబ్బలు తగిలినా తెలుసుకోలేకపోవడం.
- పిలిస్తే పలకకపోవడం.
- శబ్దాలను పట్టించుకోకపోవడం లేదా చెవులు గట్టిగా మూసుకోవడం.
- ఎవర్నీ చూసినా పట్టించుకోకపోవడం.
- పిలిచినా పలకకపోవడం.
ఇలాంటి సమస్యలే కాకుండా మరికొన్ని సమస్యలు కూడా ఆటిజం సోకిన పిల్లల్లో కనబడుతుంటాయి. వీటిని గుర్తించి ముందునుంచే జాగ్రత్త పడడం చాలా ముఖ్యం. మరీ ముఖ్యంగా పిల్లలతో మనం ఎక్కువగా కాలం గడుపుతూ వారితో మాట్లాడుతుంటే పరిస్థితిలో మార్పు వస్తుంది.