Medaram History : ఆసియాలోనే అతిపెద్ద గిరిజన పండుగగా ప్రసిద్ధి చెందిన మేడారం సమ్మక్క-సారలమ్మ జాతర కేవలం ఒక ఉత్సవం మాత్రమే కాదు, అది అన్యాయంపై ఎదిరించిన వీరవనితల పోరాట స్ఫూర్తి. ములుగు జిల్లాలోని దట్టమైన అటవీ ప్రాంతంలో ప్రతి రెండేళ్లకు ఒకసారి జరిగే ఈ మహాజాతర భక్తికి, ప్రకృతికి మరియు పౌరుషానికి నిలువుటద్దం. 12వ శతాబ్దానికి చెందిన గిరిజన దొర మేడరాజు కుమార్తె సమ్మక్క, ఆమె భర్త పగిడిద్దరాజు మరియు బిడ్డలైన సారలమ్మ, జంపన్నల వీరగాథ ఇది. కరువు కాలంలో కప్పం కట్టలేదన్న కారణంతో కాకతీయ ప్రభువు ప్రతాపరుద్రుడు చేసిన దాడులను ఎదిరించి, తమ జాతి ఆత్మగౌరవం కోసం ప్రాణాలర్పించిన ఈ వీరవనితలు కాలక్రమేణా దైవ స్వరూపాలుగా ఆరాధించబడుతున్నారు.
ఈ జాతరలోని ప్రధాన ఘట్టాలు భక్తులను పరవశింపజేస్తాయి. నాలుగు రోజుల పాటు సాగే ఈ వేడుకలో జనవరి 28న కన్నెపల్లి నుండి సారలమ్మను గద్దెల మీదికి తీసుకురావడంతో ఉత్సవం ఊపందుకుంటుంది. మరుసటి రోజు చిలకలగుట్ట నుండి సమ్మక్కను కుంకుమ భరిణ రూపంలో గద్దెపైకి తీసుకువచ్చే సమయంలో భక్తుల పూనకాలు, శివసత్తుల ఊగిసలాటలు మేడారం అడవులను మార్మోగిస్తాయి. అవమానాన్ని తట్టుకోలేక సమ్మక్క కుమారుడు జంపన్న ప్రాణాలు విడిచిన చోటే ఈరోజు ‘జంపన్నవాగు’గా పిలువబడుతోంది. భక్తులు ఈ వాగులో పవిత్ర స్నానాలు ఆచరించి, తమ బరువుకు తూగే బెల్లాన్ని (బంగారం) అమ్మవార్లకు సమర్పించుకోవడం ఇక్కడి ప్రత్యేకమైన ఆచారం.
Medaram Gaddelu
తెలంగాణ ప్రభుత్వం మేడారం జాతరను రాష్ట్ర పండుగగా అధికారికంగా నిర్వహిస్తోంది. కోట్లాది మంది భక్తులు తరలివచ్చే ఈ వేడుకను సౌకర్యవంతంగా నిర్వహించేందుకు భారీ ఏర్పాట్లు చేస్తారు. గిరిజన సంప్రదాయాలను గౌరవిస్తూ, ములుగు అడవుల గుండెల్లో వెలసిన ఈ తల్లులు కేవలం గిరిజనులకే కాకుండా, అన్ని వర్గాల ప్రజలకు ఆరాధ్య దైవాలయ్యారు. అన్యాయంపై పోరాడి, చివరికి చిలకలగుట్టపై అంతర్ధానమైన సమ్మక్క, నేటికీ తమను చల్లగా చూస్తుందని కోట్లాది మంది భక్తుల నమ్మకం. ఈ జాతర ద్వారా గిరిజన సంస్కృతి, జీవనశైలి మరియు వారి వీరత్వ చరిత్ర ప్రపంచానికి ఎంతో గొప్పగా చాటిచెప్పబడుతోంది.