హిందూసంప్రదాయాల ప్రకారం ఏకాదశికి ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత ఉంటుంది. ప్రతిమాసంలోనూ రెండు సార్లు ఏకాదశి వస్తుంది. కానీ ఆషాఢమాసంలోని శుక్లపక్షంలో వచ్చే ఏకాదశికి ప్రత్యేకత ఉంటుంది. ఈ ఏకాదశిని దేవశయని ఏకాదశి లేదా తొలిఏకాదశి అంటారు. దేవశయని ఏకాదశి రోజు శ్రీమహావిష్ణువు 4 నెలలపాటు యోగనిద్రలోకి వెళ్తాడు. అందుకే ఈ యోగినీ ఏకాదశిని చాలా ముఖ్యమైందిగా భావిస్తుంటారు. దీని తర్వాత విష్ణువు కార్తీక మాసంలోని శుక్లఏకదాశి తిథిలో మేల్కోంటాడు. ఈ నాలుగు నెలల కాలాన్ని చాతుర్మాసం అంటారు. అలాంటి పరిస్థితిలో ఈ మాసంలో వివాహం, మండలం, జానేవు మొదలైన ఏవిధమైన శుభకార్యాలు చేయరాదు. విష్ణువు నాలుగు నెలలు ఎందుకు నిద్రపోతాడు…దీనికి సంబంధించిన రహస్యం ఏంటో తెలుసుకుందాం. ఈసారి దేవశయని ఏకాదశి జూలై 10వ తేదీని వస్తుంది.
విష్ణువు నాలుగు నెలలు ఎందుకు నిద్రపోతాడు?
చాతుర్మాసాన్ని వర్షాకాలంగా పరిగణిస్తారు. ఈ సమయంలో ప్రపంచం మొత్తం వరదల సమస్యను ఎదుర్కొంటోంది. ఈ సమయంలో ప్రపంచంలో వార్షిక విపత్తు ఉంది. ప్రపంచం తనను తాను కొత్తగా సిద్ధం చేసుకుంటోంది. అలాగే ఈ సమయంలో సూర్యుడు దక్షిణం వైపు కదులుతూ కర్కాటక రాశిలోకి ప్రవేశిస్తాడు. కర్కాటక రాశికి సంకేతం పీత. పీత సూర్యరశ్మిని తింటుందని నమ్ముతారు, దీని కారణంగా రోజులు తగ్గుతాయి.
ఈ సమయంలో ప్రపంచంలో చీకటి ప్రబలుతుందని కూడా నమ్ముతారు. విష్ణువు ఈ గందరగోళాన్ని నిర్వహించడంలో చాలా అలసిపోతాడు, అతను 4 నెలల పాటు నిద్రలోకి జారుకుంటాడు. అటువంటి పరిస్థితిలో, ఈ సమయంలో విష్ణువు తన విభిన్న అవతారాలకు ప్రపంచాన్ని నిర్వహించే అన్ని పనిని అప్పగిస్తాడు.
ఆషాఢ మాసంలోని ఏకాదశి నుండి కార్తీక మాసంలోని ఏకాదశి వరకు విష్ణువు నిద్రలోనే ఉంటాడు. ఈ నాలుగు నెలల్లో భూమి సంతానోత్పత్తి తగ్గుతుంది. విష్ణువు నిద్రలో ఉన్నన్ని రోజులు, అతని అవతారం సముద్రంలో సంజీవని మూలికను సిద్ధం చేస్తుంది. తద్వారా భూమి మళ్లీ సారవంతంగా తయారవుతుంది.
చాతుర్మాసంలో ఏ శుభ కార్యం ఎందుకు జరగదు:
ఆషాఢమాసం నుంచి వర్షాకాలం ప్రారంభమవుతుంది. ఈ సమయంలో ప్రజలు వర్షాలు, వరదలను ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది. అటువంటి పరిస్థితిలో, ఎలాంటి పని చేయాలన్నా చాలా కష్టం అవుతుంది. వర్షాకాలం కారణంగా, ఈ సమయంలో వ్యాధుల ప్రమాదం గణనీయంగా పెరుగుతుంది.ఈ నాలుగు నెలల్లో ప్రతికూల శక్తుల ప్రభావం చాలా పెరుగుతుందని , సానుకూల శక్తులు బలహీనపడటం ప్రారంభమవుతాయని నమ్ముతారు. దీనివల్ల శుభ కార్యాలు జరగవు.
దేవశయని ఏకాదశి నాడు శ్రీమహావిష్ణువును ఇలా నిద్రించండి
ఈ రోజున శ్రీమహావిష్ణువు శయనింపజేయడానికి పంచామృతంతో స్నానం చేస్తారు. ఆ తర్వాత ధూపం, దీపాలతో పూజించాలి. దీని తరువాత విష్ణువు నిద్రించడానికి మంచం సిద్ధం చేయండి. విష్ణువు నిద్రించడానికి పసుపు రంగు వస్త్రం తీసుకుని నిద్రపోయేలా చేయండి. సావన్, శారదీయ నవరాత్రి, కర్వా చౌత్, దీపావళి మరియు ఛత్ పూజ వంటి ఉపవాసాలు పండుగలు విష్ణువు నిద్రించే సమయంలో వస్తాయి.